Bài này giúp bạn làm bảy việc trên website để ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude và các câu trả lời AI của Google tìm thấy, hiểu đúng và có thể trích dẫn trang của bạn. Bảy việc đi từ kiểm tra bot (chương trình tự động đọc website) tới đo lượt khách đến từ AI. Phần lớn là SEO nền tảng, nên bạn không phải làm lại website.
Trong lúc làm, bạn sẽ gặp ba thay đổi của năm 2026 mà nhiều bài hướng dẫn cũ chưa nhắc. Google ngừng hiện kết quả FAQ (câu hỏi thường gặp) từ 07/05/2026. Search Console có công tắc và báo cáo riêng cho các tính năng AI của Google, mở cho mọi website từ 31/08/2026. Và Google viết thẳng rằng Google Search không dùng tệp llms.txt.
Ví dụ xuyên suốt là một công ty chuyển nhà trọn gói ở Hà Nội; công ty và mọi chi tiết về công ty là ví dụ giả định. Website có năm trang: trang chủ, trang dịch vụ, trang liên hệ và hai bài blog. Câu hỏi của chủ công ty: khi khách hỏi một trợ lý AI “chuyển nhà trọn gói ở Hà Nội thì chọn công ty nào, giá tính thế nào”, website của mình có được tìm thấy và nhắc tới không?
Bài dùng hai nhãn. Nguồn chính thức là điều có trong tài liệu của Google, OpenAI, Anthropic hoặc Perplexity; tên tài liệu và ngày cập nhật nằm ở cuối bài. Nhận định là cách làm bài đề xuất, không có tài liệu chính thức nào hứa rằng cách đó có hiệu quả.
Có một giới hạn cần biết trước. Trong các tài liệu bài đã đọc, OpenAI, Anthropic và Perplexity chỉ công bố thông tin về bot của họ, không công bố cách chọn trang để trích dẫn. Vì vậy không ai có nguồn chính thức để hứa “chắc chắn được trích dẫn” ở ba công cụ này. Chỉ Google có hướng dẫn riêng cho tính năng AI, và hướng dẫn ấy coi tối ưu cho tìm kiếm AI vẫn là SEO, vì các tính năng AI dựa trên hệ thống xếp hạng của Google Search.
Phần nền (GEO là gì, nghiên cứu GEO năm 2023 đo được gì) có trong bài GEO là gì: tối ưu nội dung để được công cụ tìm kiếm AI nhắc tới. Bài này nói về việc phải làm trên website.
robots.txt là tệp văn bản ở gốc tên miền (ví dụ tenmien.vn/robots.txt), cho bot biết trang nào được phép đọc. Công cụ tìm kiếm AI nào cũng cần bot của họ đọc được trang của bạn trước, rồi mới nói tới trích dẫn. Mỗi hãng có nhiều bot với vai trò khác nhau, nên có thể gom thành ba nhóm.
| Nhóm bot | Gồm | Nếu chặn |
|---|---|---|
| Bot tìm kiếm | Googlebot, OAI-SearchBot, PerplexityBot, Claude-SearchBot | Trang khó hoặc không hiện trong câu trả lời của công cụ tương ứng |
| Bot huấn luyện | GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended (mã, không phải bot riêng) | Báo cho hãng không dùng nội dung để huấn luyện (Google-Extended: cả làm dữ liệu nền cho Gemini); không ảnh hưởng thứ hạng Google Search |
| Bot chạy theo yêu cầu người dùng | ChatGPT-User, Perplexity-User, Claude-User | Tuỳ hãng; OpenAI và Perplexity nói robots.txt có thể không áp dụng |
Bot tìm kiếm: nên cho vào. OpenAI viết rằng website chặn OAI-SearchBot sẽ không hiện trong câu trả lời tìm kiếm của ChatGPT, dù vẫn có thể hiện như link điều hướng, và khuyên cho phép bot này cùng các dải địa chỉ IP họ công bố. Perplexity khuyên tương tự với PerplexityBot. Anthropic nói chặn Claude-SearchBot có thể làm giảm mức hiện diện trong kết quả tìm kiếm. Với Google, robots.txt dành cho Googlebot là cách điều khiển việc đọc website cho Search, kể cả AI Overviews (phần tóm tắt bằng AI ở đầu trang kết quả Google) và AI Mode (chế độ hỏi đáp bằng AI của Google Search).
Bot huấn luyện: chủ website tự quyết. Các hãng tách riêng hai việc này; OpenAI nêu ví dụ cho OAI-SearchBot vào để hiện trong tìm kiếm, đồng thời chặn GPTBot để nội dung không dùng huấn luyện mô hình. Google-Extended là mã (token) trong robots.txt để quản lý việc nội dung có được dùng huấn luyện Gemini và làm dữ liệu nền (grounding, tức đưa nội dung từ chỉ mục Google cho mô hình khi trả lời) cho Gemini Apps hay không. Google nói mã này không ảnh hưởng việc website có trong Google Search và không phải tín hiệu xếp hạng. Chặn Google-Extended vì vậy không làm website mất khỏi AI Overviews; công tắc của AI Overviews nằm ở Việc 2.
Nhận định: website công khai bảng giá và thông tin liên hệ thường không có lý do mạnh để chặn bot huấn luyện; website có nội dung trả phí hoặc độc quyền thì có thể muốn chặn. Đừng sao chép danh sách chặn tìm trên mạng khi chưa biết từng dòng chặn gì.
Bot chạy theo yêu cầu người dùng: robots.txt không phải lúc nào cũng có tác dụng. OpenAI nói ChatGPT-User chạy khi người dùng yêu cầu, nên robots.txt có thể không áp dụng. Perplexity nói Perplexity-User thường bỏ qua robots.txt vì lý do tương tự. Anthropic nói chặn Claude-User khiến Claude không lấy được nội dung của bạn khi người dùng hỏi.
Tường lửa và CDN cũng có thể chặn. CDN là dịch vụ phân phối website qua nhiều máy chủ, thường kèm tường lửa. Google nhắc phải kiểm tra việc cho phép bot đọc (crawl) ở cả robots.txt lẫn hạ tầng CDN và hosting. OpenAI cho biết sau khi sửa robots.txt, hệ thống cần khoảng 24 giờ để cập nhật.
Với công ty chuyển nhà trong ví dụ, kiểm tra mất vài phút. Giả sử công ty mở robots.txt và thấy hai khối chặn OAI-SearchBot và PerplexityBot, do nhà cung cấp hosting thêm từ năm ngoái để “chống sao chép”. Lỗi nhỏ nhưng gần như loại website khỏi hai kênh tìm kiếm AI, và chỉ cần sửa một lần. Cách làm: mở robots.txt, ghi lại mọi bot đang bị chặn và ai thêm dòng đó; quyết định theo ba nhóm ở bảng trên; rồi hỏi đơn vị quản trị hosting hoặc CDN xem có bật tính năng tự động chặn bot không.
Ví dụ giả định, tên miền minh hoạ. Ba khối cuối chặn bot huấn luyện chỉ để minh hoạ cú pháp; chặn hay mở là quyết định riêng của từng doanh nghiệp.
User-agent: Googlebot
Allow: /
User-agent: OAI-SearchBot
Allow: /
User-agent: PerplexityBot
Allow: /
User-agent: Claude-SearchBot
Allow: /
User-agent: GPTBot
Disallow: /
User-agent: ClaudeBot
Disallow: /
User-agent: Google-Extended
Disallow: /
Sitemap: https://www.example.com/sitemap.xmlNguồn chính thức: để hiện như một link hỗ trợ trong AI Overviews hay AI Mode, trang phải được lập chỉ mục và đủ điều kiện hiện trong Google Search kèm đoạn trích (snippet). Trang hướng dẫn năm 2025 nói không có yêu cầu kỹ thuật nào thêm; hướng dẫn cập nhật tháng 7/2026 bổ sung một điều kiện: website phải đang ở lựa chọn “đưa vào” trong công tắc của Search Console (mặc định là đưa vào). Google cũng nhắc rằng AI Overviews chỉ hiện khi hệ thống thấy nó bổ sung thêm cho kết quả thường. Một câu hỏi không có AI Overviews vì vậy chưa chắc là website có lỗi.
Có ba chỗ nên kiểm tra:
nosnippet, data-nosnippet, max-snippet hay noindex là các lệnh Google dẫn làm cách giới hạn thông tin hiện trong Search. Nếu plugin hay nhà làm web từng thêm chúng “để bảo vệ nội dung”, bạn có thể đang tự giới hạn mình.Để kiểm tra từng trang, dùng công cụ Kiểm tra URL (URL Inspection) trong Search Console: công cụ cho biết trang đã được lập chỉ mục chưa và Googlebot nhìn thấy HTML nào. Chưa xác minh website trong Search Console thì làm việc này trước.
Nguồn chính thức: Google nói nội dung độc đáo, hữu ích, “không đại trà” nhiều khả năng ảnh hưởng tới mức hiện diện trong tìm kiếm AI về lâu dài hơn mọi gợi ý khác. Google lấy ví dụ nội dung đại trà là bài kiểu “7 mẹo cho người mua nhà lần đầu”, dựa trên kiến thức ai cũng biết; nội dung không đại trà có góc nhìn và trải nghiệm riêng của người làm thật. Google cũng nói không cần viết theo kiểu riêng cho AI và không cần chia nội dung thành mẩu nhỏ; chỉ cần có bố cục đoạn, mục và tiêu đề rõ để người đọc dễ theo.
Vậy vì sao vẫn nên viết đoạn trả lời thẳng? Nhận định: lý do là người đọc, không phải một mẹo cho AI. Khách hỏi một câu thì muốn thấy câu trả lời ngay dưới tiêu đề. Cách làm:
Với công ty chuyển nhà, hai trong số các câu hỏi và đoạn mở đầu có thể như sau (ví dụ giả định).
| Câu khách hỏi | Trang | Hai câu đầu của mục trả lời |
|---|---|---|
| Chuyển nhà trọn gói ở Hà Nội tính giá thế nào? | Trang dịch vụ (mục bảng giá) | Giá phụ thuộc ba yếu tố: quãng đường, số tầng không có thang máy và khối lượng đồ. Công ty báo giá miễn phí khi nhận ảnh đồ đạc, trong ngày làm việc. |
| Chuyển nhà có phải tự tháo điều hoà không? | Bài chuẩn bị chuyển nhà | Không bắt buộc. Công ty có thợ tháo lắp, tính phí riêng theo số máy; bạn chỉ cần báo trước số máy và vị trí. |
Google cũng khuyên thêm ảnh và video chất lượng khi phù hợp, vì tính năng AI của Google có thể đưa cả ảnh và video vào câu trả lời.
Nếu bài được soạn với sự trợ giúp của AI, Google nói điều cần là nội dung đạt Search Essentials (yêu cầu cơ bản của Google Search) và chính sách chống spam. Câu lệnh mẫu để dùng AI soát một trang trước khi đăng có trong bài GEO là gì.
Dữ liệu có cấu trúc là đoạn mã nhúng trong trang, nói với máy rõ ràng “đây là tên doanh nghiệp, đây là địa chỉ, đây là giờ mở cửa”. Mã dùng bộ từ vựng schema.org, Google khuyên viết bằng JSON-LD; đoạn mẫu nằm ở khối “Đi sâu” bên dưới.
Nguồn chính thức: Google viết rõ dữ liệu có cấu trúc không bắt buộc cho tìm kiếm AI, và không có loại schema nào dành riêng cho AI. Lý do vẫn nên làm: dữ liệu này giúp máy hiểu đúng trang và giúp trang đủ điều kiện hiện kết quả nổi bật (rich result) trong Google Search. Quy tắc quan trọng nhất: không đánh dấu nội dung người đọc không nhìn thấy. Số điện thoại hay giờ mở cửa trong mã phải khớp chữ hiển thị.
Ba loại đáng làm:
sameAs, tức đường dẫn tới các hồ sơ chính thức khác của doanh nghiệp.name và address; khuyến nghị thêm số điện thoại, URL, giờ mở cửa và toạ độ. Công ty chuyển nhà có thể dùng loại con MovingCompany của schema.org. Tên, địa chỉ, số điện thoại phải thống nhất với hồ sơ Google Business Profile; cách làm có trong bài SEO địa phương và Google Business Profile.author, datePublished, dateModified, headline, image; không có thuộc tính bắt buộc.Một loại nên bỏ: FAQPage làm cho Google. Google thông báo kết quả FAQ không còn hiện trong Google Search từ 07/05/2026 và đã gỡ trang tài liệu của tính năng này. Mục “câu hỏi thường gặp” hiển thị trên trang vẫn có ích cho khách, nhưng thêm mã FAQPage chỉ để Google hiện kết quả FAQ thì hết tác dụng. Website đã có sẵn mã này thì bài không tìm thấy tài liệu chính thức nào bảo phải gỡ.
Cách kiểm tra: dán trang vào Rich Results Test (công cụ kiểm tra kết quả nổi bật, tức rich result, của Google) và Kiểm tra URL, sửa lỗi nghiêm trọng, đối chiếu từng giá trị với chữ trên trang.
Tên, địa chỉ, số điện thoại dưới đây là giả định. Khi dùng, thay bằng thông tin thật và đối chiếu với chữ hiển thị trên trang.
{
"@context": "https://schema.org",
"@type": "MovingCompany",
"name": "Công ty Chuyển nhà Ví Dụ",
"url": "https://www.example.com/",
"telephone": "+84-24-0000-0000",
"image": "https://www.example.com/anh/doi-chuyen-nha.jpg",
"address": {
"@type": "PostalAddress",
"streetAddress": "Số 1 phố Ví Dụ",
"addressLocality": "Cầu Giấy",
"addressRegion": "Hà Nội",
"addressCountry": "VN"
},
"openingHoursSpecification": [
{
"@type": "OpeningHoursSpecification",
"dayOfWeek": ["Monday", "Tuesday", "Wednesday", "Thursday", "Friday", "Saturday"],
"opens": "07:30",
"closes": "18:00"
}
],
"sameAs": [
"https://www.facebook.com/vidu-chuyen-nha"
]
}E-E-A-T là bốn chữ cái đầu của kinh nghiệm (experience), chuyên môn (expertise), tính thẩm quyền (authoritativeness) và độ đáng tin (trustworthiness). Nguồn chính thức: theo hướng dẫn nội dung hữu ích của Google, độ đáng tin quan trọng nhất, ba yếu tố còn lại góp phần tạo ra nó. E-E-A-T không phải một yếu tố xếp hạng riêng lẻ.
Google gợi ý tự hỏi ba câu “Ai, như thế nào, vì sao”:
Nhận định: với doanh nghiệp nhỏ, ba việc sau cho thấy người thật rõ nhất.
llms.txt là một tệp văn bản đặt trên website, giống một mục lục viết riêng cho mô hình ngôn ngữ: vài dòng giới thiệu và danh sách link tới các trang chính. Đề xuất do Jeremy Howard đưa ra từ năm 2024.
Theo chính trang đề xuất llmstxt.org, đây là một đề xuất, hiện ở phiên bản 2. Trang nói hàng nghìn website đã công bố tệp, và OpenAI, Anthropic, Gemini công bố llms.txt cho tài liệu lập trình của chính họ. Trang cũng nói tệp dùng nhiều nhất cho tài liệu phần mềm.
Về tìm kiếm, tình hình khác. Hướng dẫn của Google viết rằng Google Search không dùng llms.txt và các tệp “đặc biệt” tương tự: tạo hay không đều không tăng hay giảm khả năng hiện trong Google Search. Nhật ký thay đổi của Google ghi ghi chú này được thêm ngày 15/06/2026. Tài liệu bot của OpenAI, Anthropic và Perplexity không nói công cụ tìm kiếm của họ đọc llms.txt khi chọn trang để trích dẫn (OpenAI và Perplexity chỉ dùng llms.txt làm mục lục cho bộ tài liệu lập trình của chính họ), nên bài không có căn cứ để nói công cụ tìm kiếm của họ dùng tệp này khi chọn trang trích dẫn.
Nhận định: tạo llms.txt tốn ít công và không gây hại, nên làm được sau khi xong năm việc trên, nhất là khi website có tài liệu hướng dẫn dài. Không nên coi đây là việc chính, và không nên trả tiền cho dịch vụ bán “gói llms.txt” như cách chắc chắn lên câu trả lời AI.
Google nói thẳng rằng không công cụ bên thứ ba nào truy cập được hệ thống xếp hạng hay AI nội bộ của Google, nên cần cẩn thận với công cụ hứa hẹn thứ hạng. Hai nguồn đo đầu dưới đây có tài liệu chính thức.
Search Console: báo cáo Generative AI performance. Báo cáo cho biết số lần link website hiện trong AI Overviews và AI Mode (lượt hiển thị), chia theo trang, quốc gia, ngày và thiết bị. Báo cáo mở cho mọi website từ 31/08/2026. Chưa thấy báo cáo thường là vì website chưa đủ lượt hiển thị trong các tính năng AI, hoặc đã chọn loại website khỏi các tính năng đó. Theo Google, lượt từ tính năng AI cũng được tính chung trong báo cáo Hiệu suất, loại “Web”.
GA4: kênh AI Assistant. Google Analytics 4 có nhóm kênh mặc định tên AI Assistant, gồm lượt truy cập đến từ các nguồn như ChatGPT, Gemini, Deepseek, Copilot hoặc Grok. Chỗ dễ nhầm: kênh này không gồm AI Overviews và AI Mode của Google. Lượt từ hai tính năng đó nằm trong tìm kiếm Google, bạn xem ở Search Console, không tìm trong kênh AI Assistant. Cách cài GA4 và đặt sự kiện chính để thấy khách thật làm gì sau khi đến có trong bài GA4 cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Một câu hỏi trong phiếu báo giá. Nhận định: số liệu từ AI thường nhỏ, và một phần lượt đến có thể không mang nguồn giới thiệu nhận ra được. Cách bù là thêm câu hỏi “Anh/chị biết công ty qua đâu?” vào phiếu báo giá và kịch bản gọi điện, với đáp án riêng “Hỏi trợ lý AI (ChatGPT, Gemini, Perplexity…)”. Công ty chuyển nhà chỉ cần đếm số phiếu chọn đáp án này và số hợp đồng ký được từ nhóm đó.
Việc hỏi lại 15 đến 20 câu khách hay hỏi theo tháng có hướng dẫn trong bài GEO là gì. Khi đọc số, nhớ rằng theo quan sát của Google, lượt nhấp từ trang kết quả có AI Overviews có chất lượng cao hơn (người dùng có xu hướng ở lại website lâu hơn). Hãy so với số yêu cầu báo giá và hợp đồng, không dừng ở lượt nhấp.
Hướng dẫn của Google liệt kê những việc hay được rủ làm cho tìm kiếm AI mà Google Search không cần: tạo tệp llms.txt hay mã đánh dấu “đặc biệt”, chia nội dung thành mẩu cực nhỏ, viết lại nội dung riêng cho AI, săn các lượt “nhắc tên” không thật trên web, và đặt quá nhiều công sức vào dữ liệu có cấu trúc. Google cũng khuyên đọc hướng dẫn đánh giá lời khuyên SEO của bên thứ ba khi gặp dịch vụ “AEO” (tối ưu cho công cụ trả lời, cách gọi khác của GEO) hay “GEO”.
Nhận định: khi một đơn vị chào gói “tối ưu AI”, hãy hỏi họ sẽ làm việc nào trong bảy việc trên và việc nào nằm ngoài danh sách. Nếu phần lớn gói là các việc Google nói có thể bỏ qua, hoặc họ hứa chắc chắn một vị trí trong câu trả lời của ChatGPT hay Gemini, hãy nhớ rằng không hãng nào công bố cách bảo đảm điều đó.
| Việc | Mức bằng chứng | Công sức |
|---|---|---|
| 1. Kiểm tra bot, tường lửa | Tài liệu của cả bốn hãng | Thấp |
| 2. Lập chỉ mục, công tắc Search Console | Thấp | |
| 3. Đoạn trả lời thẳng, nội dung không đại trà | Google về nội dung; cách viết là nhận định | Cao |
| 4. Dữ liệu có cấu trúc | Google; không bắt buộc cho AI | Thấp tới vừa |
| 5. Người thật, E-E-A-T | Vừa | |
| 6. llms.txt | Google nói không dùng; còn lại là đề xuất | Thấp, làm sau cùng |
| 7. Đo lường | Search Console, GA4; phiếu báo giá là nhận định | Vừa |
Bắt đầu từ hai việc rẻ nhất: mở robots.txt, mở mục Search generative AI trong Search Console, ghi lại điều đang có, rồi mới quyết định sửa. Lỗi ở hai chỗ này gây hại nhiều nhất, vì chỉ một dòng chặn bot hay một lệnh giới hạn đoạn trích đã loại cả website khỏi một kênh. Việc thứ ba tốn nhiều thời gian nhất, và cũng là chỗ doanh nghiệp nhỏ có lợi thế, vì chỉ doanh nghiệp mới biết khách thật hỏi gì và trả lời thật ra sao.
Nguồn tham khảo (đã đọc ngày 26/10/2026):
Google Search Central, “AI features and your website” (cập nhật 10/12/2025). developers.google.com/search/docs/appearance/ai-features
Google Search Central, “Optimizing your website for generative AI features on Google Search” (cập nhật 10/07/2026). developers.google.com/search/docs/fundamentals/ai-optimization-guide
Google Search Central, “List of Google’s common crawlers” (cập nhật 15/10/2026), phần Google-Extended. developers.google.com/crawling/docs/crawlers-fetchers/google-common-crawlers
Google Search Central, “Latest documentation updates” (các mục 08/05/2026, 15/06/2026). developers.google.com/search/updates
Google Search Central, “Creating helpful, reliable, people-first content” (cập nhật 05/10/2026), developers.google.com/search/docs/fundamentals/creating-helpful-content; “General structured data guidelines”; “Organization structured data”; “Local business structured data”; “Article structured data”.
Google Search Console Help, “Search generative AI control” và “Generative AI performance report”. support.google.com/webmasters/answer/16908024, support.google.com/webmasters/answer/16984139
Google Analytics Help, “Default channel group”. support.google.com/analytics/answer/9756891
OpenAI, “Overview of OpenAI Crawlers”. developers.openai.com/api/docs/bots
Perplexity, “Perplexity Crawlers”. docs.perplexity.ai/guides/bots
Anthropic, “Does Anthropic crawl data from the web, and how can site owners block the crawler?” support.claude.com/en/articles/8896518
Jeremy Howard, “The /llms.txt file” (llmstxt.org, phiên bản 2). llmstxt.org
Dành cho CEO, CMO, Marketer · Hướng dẫn
SEO địa phương cho doanh nghiệp có cửa hàng: xác minh Google Business Profile, danh mục, NAP thống nhất, đánh giá đúng chính sách, schema và đo hiệu suất hồ sơ.
Dành cho CMO, Marketer · Hướng dẫn
Nghiên cứu từ khoá và gom cụm chủ đề cho website doanh nghiệp: đọc ý định tìm kiếm, chọn từ khoá đuôi dài, dựng trang trụ cột, bài vệ tinh, dùng AI đúng chỗ.
Dành cho CMO, Marketer · Hướng dẫn
GEO là gì, AI Overviews, ChatGPT search, Perplexity lấy thông tin từ đâu, khác SEO ra sao, doanh nghiệp nên làm gì và đo lượt truy cập từ AI thế nào.
Lộ trình xây dựng phòng Marketing tự chủ với AI: 7 bài ngắn, bài đánh giá cấp độ và kế hoạch 90 ngày cho phòng marketing của Anh/Chị. Học theo nhịp của mình.
Website dùng cookie để biết bài viết nào hữu ích, đo hiệu quả và hiển thị lại quảng cáo phù hợp. Bạn có thể đổi lựa chọn ở mục Cài đặt cookie dưới chân trang.